عدالت اقتصادی از منظر اسلام و اقتصاد متعارف: شاخص‌سازی و اندازه‌گیری آن در استان‌های ایران

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران

10.30471/jee.2026.11575.2562

چکیده

هدف اصلی این پژوهش، ارائه یک چارچوب جامع برای سنجش عدالت اقتصادی در ایران از طریق تلفیق مبانی نظری اسلام و شاخص‌های متعارف اقتصادی است. عدالت اقتصادی، به‌ویژه در ابعاد توزیعی، از اهداف بنیادین سیاست‌گذاری در کشور محسوب می‌شود، اما سنجش آن نیازمند شاخصی چندبعدی است که فراتر از معیارهای تک‌بعدی رایج عمل کند. این تحقیق با ماهیت توصیفی-تحلیلی، ابتدا سه معیار کلیدی عدالت اقتصادی را از منظر اسلامی استخراج می‌کند: ۱) حق برخورداری برابر از فرصت‌ها و منابع ، ۲) سهم‌بری متناسب با مشارکت و ۳) کارایی تخصیصی و توازن درآمدی. سپس با استفاده از داده‌های مربوط به هزینه‌ها و امکانات خانوارهای استان های کشور طی دوره ۱۴۰۰-۱۳۹۱ و با بهره‌گیری از روش‌های آماری توصیفی و شاخص‌سازی کمی ، یک شاخص ترکیبی برای اندازه‌گیری عدالت اقتصادی طراحی و محاسبه می‌شود. یافته‌ها نشان می‌دهد که توزیع عدالت اقتصادی در سطح استان‌های کشور نامتوازن بوده و شکاف معناداری میان استان‌های برخوردار و کمتربرخوردار وجود دارد. شاخص ترکیبی ارائه شده در این پژوهش می‌تواند ابزاری دقیق‌تر برای ارزیابی عدالت اقتصادی در سطح استانی و حرکت به سمت تحقق عدالت اقتصادی پایدار در کشور باشد.

کلیدواژه‌ها