رویکردهای هنجاری پیرامون کاهش نابرابری در توسعه منطقه‌ای با تأکید بر رویکرد اسلامی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه اقتصاد، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران

2 دانشجوی دکتری اقتصاد اسلامی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه

10.30471/jee.2026.11338.2547

چکیده

سیاست‌گذاری در توسعه منطقه‌ای، بر سر یک دوراهی هنجاری قرار دارد: آیا فقط «نابرابری‌های بین‌فردی» مذموم است یا «نابرابری‌های بین‌منطقه‌ای» نیز مذموم است و اگر سیاست‌های کاهش «نابرابری بین‌منطقه‌ای» ضروری است، چه اهدافی دارد؟این پژوهش با روش تحلیلی-توصیفی، پاسخ‌های سؤال فوق را در رویکردهای رایج همچون برابری‌گرایی، رویکرد رالز، رویکرد «قابلیت» آمارتیاسن و ناسبام، رویکرد شکست بازار، رویکرد عدالت بین‌نسلی و...احصاء می‌کند. سپس به کمک ادله نقلی، رویکرد اسلام را بیان می‌نماید. مطابق نتایج این تحقیق، سیاست‌های مردم‌محوری که با افزایش نابرابری منطقه‌ای یا تله توسعه منطقه‌ای، فقر و بیکاریِ منطقه‌ای را بازتولید می‌کنند مخالف دیدگاه اسلامی می‌باشند. همچنین اثبات می‌شود که کاهش نابرابری منطقه‌ای، به دلیل وجود دو همبستگی، می‌تواند قاعده فقهی «توازن اجتماعی» را محقق کند؛ همبستگی «نابرابری منطقه‌ای» با «افزایش شکاف طبقاتی درآمدی دهک بالا و پایین در مقیاس ملی» و «کاهش تحرک بین‌نسلی درآمدی در برخی مناطق».علاوه بر این، به کمک قاعده «حرمت ظلم عرفی»، ضرورت مقابله با فرآیندها یا نتایج نابرابرمنطقه‌ای(مثلا ناشی از تداوم بلندمدت چرخه‌های خودتقویت‌کننده توسعه‌نیافتگی) در شرایطی که عرفاً ظلم تلقی شود اثبات می‌گردد.بنابراین مطابق دیدگاه اسلامی، «نابرابری بین منطقه‌ای» در شرایط خاصی می‌تواند مذموم باشد لذا به جای سیاست‌های‌مردم‌محور، طراحی سیاست‌های مکان‌محور(یا مانند آن) با هدف کاهش نابرابری منطقه‌ای ضروری می‌باشد.

کلیدواژه‌ها

جستارهای اقتصادی با رویکرد اسلامی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 27 اردیبهشت 1405

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار